Yeni bir model, Batı Antarktika’daki Thwaites Buzulu’nun 2100’e kadar deniz seviyesine iki kat fazla katkı sağlayabileceğini gösterdi.
Batı Antarktika’da bulunan ve “Kıyamet Buzulu” olarak bilinen Thwaites Buzulu’nun erime hızı, bilim insanlarının yeni bulgularına göre beklenenden iki kat daha fazla. California Üniversitesi ve NASA Jet İtki Laboratuvarı’ndan buzul bilimciler, geliştirdikleri modelle, buzulun küresel ısınma olmasa dahi 2100 yılına kadar deniz seviyesine 3 santimetre katkıda bulunabileceğini ortaya koydu. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırma, buzulun altındaki “topraklama bölgesi”nde yaşanan gelgit pompalamasının erimeyi hızlandırdığını belirtiyor.
Florida büyüklüğündeki Thwaites Buzulu, on yıllardır geri çekiliyor ve eriyen buzları küresel deniz seviyesi artışının yaklaşık yüzde 4’ünü oluşturuyor. Buzulun tamamen çökmesi durumunda deniz seviyesini 60 santimetreden fazla yükseltecek potansiyele sahip. Ayrıca devasa Antarktika buz tabakasını tutan bir tıpa görevi görerek, nihayetinde 3 metreye kadar deniz seviyesi yükselişine yol açma riski taşıyor.
California Üniversitesi ve NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’ndan buzul bilimciler, bu devasa buzulun altında neler olup bittiğini daha iyi yansıtan yeni bir buz tabakası modeli geliştirdi. Araştırmanın baş yazarı Mattia Poinelli, tipik buz tabakası modellerinin topraklama hattını sabit görme eğiliminde olduğunu belirtti. Ancak uydu verileri, topraklama hattının gelgit pompalamasıyla kalın buzu kaldırıp indiren, geniş bir “topraklama bölgesi” olduğunu gösterdi.
Poinelli, bu durumun nispeten sıcak okyanus suyunun buz tabakalarının derinliklerine nüfuz etmesine ve güçlü bir erimeye neden olmasına olanak tanıdığını ifade etti. Buzulun hızlı geri çekilmesi, buzun deniz tabanından yükseldiği topraklama hattındaki süreçlerden kaynaklanıyor. Bu yeni anlayış, Thwaites’in gelecekteki davranışlarını daha doğru tahmin etmeyi amaçlıyor.
Bilim insanları, modellerine topraklama bölgesi kavramını dahil ettiklerinde, Thwaites’in küresel ısınma olmasa bile 2100 yılına kadar deniz seviyesindeki yükselmeye önceki tahminlerin iki katı olan 3 santimetreye kadar katkıda bulunabileceğini tespit etti. Thwaites’in üzerinde bulunduğu arazi aşağı doğru eğimli olduğu için buzul eridikçe daha fazla buz sıcak okyanus suyuna maruz kalıyor. Bu durum, Mouginot Sırtı adı verilen bir sualtı sırtından buzun çözülmesini hızlandırıyor.
Araştırma, yüzyılın sonuna kadar buzulun bu sırt üzerinden çözülme ihtimalinin yüzde 60 olduğunu ortaya koydu. Sonrasında ise buzulun eğimli ana kaya boyunca bir sonraki büyük sırta doğru hızla geri çekilme ihtimali bulunuyor. California Üniversitesi Dünya Sistem Bilimleri Profesörü Eric Rignot, sonuçların önümüzdeki on yıllarda kıyı taşkınları için beklenenden daha büyük bir risk öngördüğünü belirtti.
Uzmanlar, özellikle buzulun altından doğrudan veri alarak farklı topraklama bölgesi erime süreçlerinin etkilerini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu konusunda uyarıyor. İngiliz Antarktika Araştırması’ndan deniz jeofizikçisi Robert Larter, buzun ne kadar hızlı kaybolacağı konusunda güvenilir tahminler yapabilmek için çok şey öğrenmeleri gerektiğini ifade etti. Larter, Thwaites’in altındaki ortamın makalede anlatılandan çok daha karmaşık olduğunu ekledi.
Rignot, Thwaites’in topraklama hattından gözlemsel veri almanın bir sonraki adım olduğunu belirtti. Bilim insanları, deniz suyunun giriş çıkışını belgeleyebilecek aletleri yerleştirmek üzere 2028 yılında bölgeye gitmeyi planlıyor. Rignot, iklim değişikliğinin gezegenin hassas buz tabakaları üzerindeki etkilerinin on yıllardır farkında olduklarını ancak son yıllardaki artan farkındalığın daha da büyük bir endişeye yol açtığını ifade etti.
