Tunus’ta sendikalar, STK’lar ve siyasi partiler, 17 Ekim’de düzenlenecek yürüyüşle ekonomik kriz ve hak ihlallerine tepki gösterecek. Bu eylem, iktidarla diyalog ve genel grev hazırlıkları açısından kritik.
Başkent Tunus’ta 9 sivil toplum kuruluşu ve 8 siyasi parti, 17 Ekim’de düzenlenecek büyük bir yürüyüş için çağrı yaptı. “Önce Tunus, Halk Her Şeyin Üstündedir” sloganıyla gerçekleştirilecek bu eylem, ülkedeki derinleşen ekonomik kriz, sosyal sorunlar ve hak ve özgürlükler alanındaki gerilemeye karşı iktidara tepki göstermeyi hedefliyor. Yürüyüş, aynı zamanda Tunus Genel İşçi Sendikası (UGTT) öncülüğünde, iktidarla diyalog kurma çabaları ve olası bir genel grev hazırlıkları açısından da önem taşıyor.
Çağrı yapan kuruluşlar, alım gücündeki düşüş, artan işsizlik ve kamu hizmetlerindeki aksaklıklar gibi temel sorunlara dikkat çekiyor. UGTT Genel Sekreteri Selahaddin es-Salmi, geçen hafta bölgesel sendika temsilcileriyle yaptığı toplantıda, ulusal kuruluşları savunmak için genel grevin bir gereklilik haline geldiğini belirtmişti. Salmi, grev tarihinin zamanı geldiğinde açıklanacağını ifade etti.
Demokratik Sendikal Muhalefet Sözcüsü Tayyib Buayşe, UGTT öncülüğündeki bu hareketliliğin temel amaçlarından birinin iktidarla diyalog kanalı açmak olduğunu savundu. Buayşe, genel grev çağrılarının genellikle iktidarla müzakere sürecini başlatma talebiyle bağlantılı olduğunu belirtti. 17 Ekim yürüyüşünün sendikanın toplumsal desteğini ve mücadele kapasitesini ölçmek açısından kritik bir gösterge olacağını dile getirdi.
Buayşe, UGTT’nin mevcut koşullarda büyük çaplı eylemler düzenlemekte zorlandığını aktardı. Sendikanın içindeki görüş ayrılıkları ve yaşadığı mali sorunların bu kapasiteyi sınırladığını ifade etti. Eylül 2024’teki UGTT Ulusal Konseyi’nde gündeme gelen genel grev kararının, Ocak 2026 için belirlenen bir tarihten sonra geri çekildiğini kaydetti.
Genel grevin başarıya ulaşabilmesi için önceden hazırlık yapılması gerektiğini vurgulayan Buayşe, bölgesel ve sektörel eylemlerle desteklenmeyen bir grevin etkisinin sınırlı kalabileceğini belirtti. 17 Ekim yürüyüşüne katılım düzeyi, sendikanın daha kapsamlı bir grev düzenleyip düzenleyemeyeceği konusunda önemli bir işaret olacak.
İktidara yakın Mesar Partisi Genel Sekreteri Mahmud bin Mebruk ise yürüyüş çağrısını gösteri yapma hakkı kapsamında değerlendirdi. Mebruk, UGTT’nin zayıf bir dönemden geçtiğini savundu ve sendikanın veya diğer kuruluşların yönetimin kararlarını etkileyecek yeni öneriler sunamadığını ileri sürdü. Yönetimin sendikalar ve siyasi oluşumlar yerine doğrudan vatandaşlarla iletişim kurmayı tercih ettiğini belirterek aracı yapılara ihtiyaç duyulmadığını savundu.
Mebruk, UGTT ve bazı siyasi çevrelerin Cumhurbaşkanı Kays Said’in 25 Temmuz 2021’de aldığı olağanüstü tedbirlere başlangıçta destek verdikten sonra muhalefete yönelmesini değerlendirdi. Bu değişimin, söz konusu çevrelerin yönetimde yer alma ve parlamentoda temsil edilme beklentilerinin karşılanmamasından kaynaklandığını iddia etti. Bununla birlikte, iktidarın bazı siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşlarıyla diyaloğu sürdürdüğünü, kendi partileriyle yönetim arasında da iletişimin devam ettiğini ve sundukları bazı önerilerin dikkate alındığını ekledi.
Cumhurbaşkanı Kays Said, 25 Temmuz 2021’de parlamentonun faaliyetlerini durdurmuş, daha sonra parlamentoyu feshetmişti. Bu süreçte yeni Anayasa referandumla kabul edilmiş ve erken parlamento seçimleri yapılmıştı. Tunus’taki bazı siyasi çevreler Said’in adımlarını “tek adam yönetiminin pekiştirilmesi” olarak değerlendirirken, diğer kesimler bunları 2011 devriminin hedeflerine dönüş ve siyasi sistemin düzeltilmesi olarak savunuyor. Ekim 2029’a kadar ikinci cumhurbaşkanlığı dönemini sürdürecek olan Said ise aldığı tedbirlerin devletin çöküşünü önlemek için gerekli ve hukuka uygun olduğunu belirtiyor.
17 Ekim’deki yürüyüş, bu siyasi ayrışmanın yanı sıra ekonomik ve sosyal sorunlara yönelik tepkilerin ne ölçüde ortak bir zeminde buluşabileceğini göstermesi açısından da önem taşıyor.
